
allgyrchiol …… centrifugal |
gwrteithio …… fertilise |
carthion …… sewage |
llifolchi …… flush |
datgymalu …… decompose |
llygru …… pollute |
Wrth i ni ddefnyddio’r toiled does dim rhaid i ni ddefnyddio’r
system gyhoeddus o waredu carthion o gwbl. Mae gwaredu’r
holl garthion yn broblem enfawr, ac y mae llawer o feirniadu ar
wledydd sydd yn llygru’r moroedd trwy wneud hyn. Mae gennym
ni yng Nghanolfan y Dechnoleg Amgen brofiad dros chwarter canrif
o ailgylchu carthion a’u prosesu i wrteithio cnydau organig.
Mae’r toiledau newydd yn y Ganolfan wedi eu gwneud o bridd,
eu hinswleiddio â gwlân defaid a’u cynhesu gan
system solar. Yn y bloc cewch ddau fath o doiled, un “normal” ac
un compost. Dydy’r un “normal” ddim mor normal â hynny
chwaith gan mai’r unig ddŵr sydd yn mynd yn agos at doiled-sefyll
y dynion yw dŵr y defnyddiwr ei hun! Ac ychydig iawn o ddŵr – dŵr
glaw glân, wrth gwrs - sydd ei angen i lifolchi y toiled-eistedd,
diolch i’w system glyfar wedi ei seilio ar ddefnyddio grym
allgyrchol i wahanu’r rhannau soled oddi wrth yr hylifau.
Bacteria naturiol yn unig sydd yn gyfrifol am ddatgymalu’r
rhannau soled. Nid twll o le oer, drewllyd, yng ngwaelod yr ardd
mo’r toiled hwn, ond tŷ bach clyd, persawrus.
 |
 |
| Math traddodiadol o doiled compost |
Yr “Aquatron,” yn gwahanu’r
baw o’r hylif |
| |
|
 |
 |
| Y toiled compost |
Dyma lle mae’r carthion yn troi’n
wrtaith organig |
|
| |
1
Toiledau llifolch isel iawn.
Dim ond 20% o ddŵr toiled
cyffredin a ddefnyddir gan y
toiledau hyn. |
2
Toiled compost.
Dyma’r math diweddaraf
o doiled compost sydd yn cynhyrchu compost
dros gyfnod o ddwy
flynedd. |
3
Aquatron.
Math o doiled ydy hwn sydd yn
defnyddio system allgyrchiol i wahanu’r
rhannau soled
a’u troi’n gompost. |
4
Hidlen dŵr glaw.
Mae hon yn sicrhau dŵr glaw glân i lifolchi’r toiled. |
| 5
Cronfa i hel dŵr glaw sydd yn cael ei bwmpio
oddi yno i’r tanc uwchben y toiled. |
Mae Prydain yn un o’r gwledydd sydd wedi
cael ei beirniadu am waredu carthion i’r môr mewn rhai
ardaloedd, ac mae rhai traethau’n dal yn rhy llygredig i
ni nofio yno yn ddiogel.
| 1 |
Beth sydd yn digwydd i garthion eich cartref chi ar ôl
i chi lifolchi’r toiled? |
| 2 |
Mae datblygu dulliau gwell o waredu carthion yn amlwg
yn syniad da, ond fel popeth newydd arall, mae’n
medru bod yn fusnes ddrud.
Sut ddylem ni sicrhau fod hyn yn digwydd? Pwy ddylai dalu? |
| 3 |
Ysgrifennwch lythyr (gyda chaniatâd eich rhieni
neu’r ysgol) at eich cyngor lleol yn gofyn am atebion
pellach i’r cwestiwn cyntaf uchod, ac yn awgrymu
ffyrdd o wella’r sefyllfa. |
|
|