AFON Bl. 6, Ysgol y Gelli, Caernarfon, 1995   Nant y mynydd yn disgleirio fel blaen nodwydd, yn troi a throelli drwy’r mwsogl a’r brwyn. Dyma guddfan yr eog a’r brithyll, a lloches crëyr glas gosgeiddig.
	Rhaeadr, fel taran yn taro’n erbyn y cerrig a’r creigiau, dafnau dŵr fel conffeti a’r ewyn yn batrymau ar frig y tonnau.
	Dinistr … mae cemegau, carthion a sbwriel yn llygru’r glannau. Gwelwn bysgod fel dail ar wyneb y merddwr a’r afon bellach fel nodwydd wedi rhydu.

Beth am drafod?

A
1 Darllenwch gerddi eraill am afonydd. Dyma rai i chi:

Cân y Nant (Caradog Prichard)
Nant y Mynydd (Ceiriog)
Ar y Ffordd i’r Môr (J. Gwyn Griffith)

ac yn Saesneg
The Brook (Tennyson)

2 Gwrandewch ar ddarn o gerddoriaeth sydd yn disgrifio hynt Afon Moldau yn Nhiecoslofacia o’i tharddle ymlaen. Mae’r darn yn rhan o’r dilyniant cerddorol “Ma Vlast” (Fy Ngwlad) gan y cyfansoddwr Smetana.

Beth sydd gan y beirdd a’r cyfansoddwr i’w ddweud neu i’w gyfleu am daith afon?

Sut mae rhythm y geiriau a’r gerddoriaeth yn rhan o’r mynegiant?

Sut mae hyn yn cymharu â disgrifiad plant Ysgol y Gelli o afon?

B
Yn rhan olaf y gerdd Afon, mae’r disgyblion yn disgrifio afon sydd wedi ei llygru gan ddiwydiant a’i difrodi’n llwyr gan esgeulustod dyn.

Ai dyna mae’r llun wrth ochr y disgrifiad yn ei ddangos?

Ydy’r afonydd rydych chi wedi eu gweld yn debyg i’r disgrifiad neu i’r lluniau?

Pryd a ble welsoch chi’r afonydd hyn?

Wyddoch chi am afon oedd mewn cyflwr trychinebus yn y gorffennol ond sydd erbyn heddiw wedi ei hadfer?

Wyddoch chi pwy sydd yn gofalu am afonydd a bywyd gwyllt y dŵr a’r glannau?
Os na, holwch, yna cysylltwch â hwy am fwy o wybodaeth am y gwaith holl bwysig hwn.