Closio at Goed
 

Paratoi cyn mynd allan i’r maes

Cyn i chi fynd i astudio coed meddyliwch am
eu gwahanol swyddogaethau.
1 Y disgyblion i ystyried sut mae coed yn cymryd rhan
 
  • yn eu bywydau.
  • yn eu dychymyg.
  • mewn llyfrau a ffilmiau.
   
  Dyma rai o’r swyddogaethau posibl:
 
  • gwarchod neu ddiffinio ffiniau.
  • darparu pren ar gyfer pwrpasau amrywiol.
  • darparu bwyd ar gyfer pob math o greaduriaid.
  • cynnig cartref i bob math o greaduriaid.
  • trawsnewid carbon deuocsid yn ocsigen.
  • amddiffyn y pridd rhag ei ddifrodi gan wynt, glaw a thraed.
  • darparu nodweddion amlwg yn y tirlun.
  • ysgogi teimladau fel edmygedd, dirgelwch ac arswyd.
   
2 “Pe bawn i yn goeden …”
  Y disgyblion i ddewis coeden gyfarwydd mewn cae, coedlan, gardd,
parc neu stryd (hyd yn oed mewn llyfr neu ffilm e.e. helygen
waldio nofelau Harry Potter) yna gweithredu fel ei llefarydd ac
egluro’i swydd i weddill y dosbarth neu’r grŵp.

 

 

Yn y maes

Mae angen dewis man lle ceir digon o goed yn ôl maint y grŵp, fel bod pob disgybl yn medru eistedd neu orwedd dan goeden ar ei ben ei hun, heb siarad na chyffwrdd â neb arall.

 

1 Y disgyblion i wisgo mwgwd a
 
  • chyffwrdd y goeden. Dylid eu hannog i deimlo rhisgl, dail, brigau, ffrwythau a blagur yn ôl tymor y flwyddyn.
  • gwrando ar sŵn y gwynt yn y dail, ac ar synau adar ac
    anifeiliaid.
  • defnyddio eu synnwyr arogli ac efallai gwasgu dail marw neu
    ffres rhwng eu bysedd a’u ffroenu.
  • nodi sut y maent yn teimlo – hapus, tawel, diogel, ofnus.
   
2 Y disgyblion i dynnu’r mwgwd a
 
  • disgrifio’n fanwl yr hyn a welant e.e. rhisgl, dail, blagur, blodau, ffwythau, yn ôl tymor y flwyddyn.
  • eistedd neu orwedd eto a chraffu ar ganopi’r goeden.
    Dylid eu hannog i sylwi ar fanylion patrymau, lliwiau a gwead.
   
3 Y disgyblion i ddewis dwy goeden go wahanol i’w gilydd e.e.
hen dderwen a bedwen ifanc a
 
  • nodi pum peth sydd yr un fath amdanynt a phum peth sydd
    yn wahanol e.e. uchder, trwch, siap a lliw y dail, arogl, lliw ac
    ansawdd y rhisgl, ffurf y canghennau.
  • ar sail y pethau hynny, penderfynu pa nodweddion sydd yn
    gyffredin i goed.

 

Yn ôl yn yr ysgol

1 Y disgyblion i
 
  • astudio’r rhestr ansoddeiriau isod, sydd mewn parau
    gwrthgyferbyniol, ac i nodi pa rai sydd yn disgrifio eu profiad
    hwy yn y maes.
  • ychwanegu unrhyw ansoddeiriau eraill i fynegi eu profiad.
  • ysgrifennu’r geiriau sydd yn mynegi eu profiad personol hwy
    ar ffurf dail a’u gludo ar silŵet o goeden ar gyfer mur yr ystafell ddosbarth.
   
 
caled meddal ifanc hen
tal byr tenau trwchus
hardd hyll golau tywyll
llyfn garw deiliog noeth
iach sâl, gwael cryf gwan
poeth oer afrosgo gosgeiddig
   
2 Y disgyblion i ddewis coeden a
 
  • llunio disgrifiad ffeithiol ohoni, wedi ei seilio ar eu
    harsylwadau yn y maes.
  • llunio cerdd fer am y goeden wedi ei seilio ar eu teimladau
    a’u meddyliau tra’n agos ati.